Wat gebeurt er met je shampoofles nadat je deze hebt weggegooid?
Je knijpt de laatste druppel eruit, draait de dop erop en gooit de plastic fles in de oranje bak. Klaar. Nou ja, klaar? Want wat daarna gebeurt, is een stuk interessanter dan de meeste mensen denken. En het hangt bovendien aanzienlijk af van wat je precies weggooit.
Terwijl we in eerdere blogs veel aandacht hebben besteed aan de productie van producten, volgt deze blog het leven van je shampoofles nadat je deze hebt weggegooid. Zo laten we zien hoe recycling werkt, op welke manier je plastic kunt besparen en wat de beste milieubewuste opties in ons verzorgingsassortiment zijn.
Tot slot werpen we nog een blik op de toekomst. Wat zijn duurzame alternatieven voor plastic shampooflessen? En mocht je favoriet nu eenmaal in plastic verpakt zijn, hoe kun je dan de negatieve milieu-impact verminderen?
Eerst: Hoeveel plastic is er eigenlijk?
In 2024 werd er wereldwijd nog ruim 430 miljard kilo nieuw plastic geproduceerd. Dat staat ongeveer gelijk aan een grote blauwe vinvis per aardbewoner. Ongeveer 12% daarvan bestaat uit PE-HD- of PE-MD-plastic. Deze twee soorten worden gebruikt vanwege hun stevigheid en relatief lage kosten. PMD staat voor plastic, metaal en drankkartons. Je vindt het in leidingen, wasmiddelflessen en waarschijnlijk ook in je shampoofles.
Voor plastic is erg veel aardolie nodig. 10% van de wereldwijde olievoorraden gaat op aan de productie van plastic. Aardolie is een eindige grondstof: eenmaal verbruikt, is het weg. De winning en verwerking veroorzaken bovendien CO2-uitstoot, nog lang voordat je shampoofles überhaupt in de winkel staat.
Toch gebruiken veel mensen nog steeds plastic. Dat komt omdat plastic niet per definitie een slecht materiaal is. Het is licht, sterk, hygiënisch en relatief goedkoop te transporteren. Voor veel toepassingen, zoals in de medische sector, de voedingsindustrie en het transport, zijn er bovendien nog geen goede alternatieven. Juist hier komt recycling om de hoek kijken. Zo hoeft "weggegooid" niet gelijk "verloren" te betekenen.
Stap 1: Inzamelen
Het inzamelen gaat tegenwoordig gepaard met het zorgvuldig scheiden van afval. Maar dat verschilt per land en zelfs per stad: in Amsterdam wordt afval bijvoorbeeld niet gescheiden. Daar vindt het daadwerkelijke scheiden pas plaats in industriële sorteerinstallaties. In deze installaties wordt alles per soort gescheiden gehouden, versnipperd en tot granulaat verwerkt. Folie, plastic en metaal worden zo van elkaar gescheiden.
Dat is niet altijd even makkelijk. Er is namelijk nog een verschil tussen hard en zacht plastic. Bij hard plastic kun je denken aan tuinstoelen en kinderspeelgoed. Dat mag niet in het plastic afval, maar moet naar de milieustraat. Bij zacht plastic kun je bijvoorbeeld denken aan voedselverpakkingen, drankkartons of shampooflessen.
Ook voor ons als consument is het onderscheid tussen de afvalsoorten niet altijd makkelijk te maken. Daarom is er een checklist ontwikkeld. Voldoet het aan alle eisen? Dan mag het gerust in het plastic afval.
✔️ Is het een verpakking? ✔️ Is het leeg? ✔️ Komt het uit de keuken of de badkamer?
Stap 2: Granulaat
Granulaat ontstaat nadat je plastic hebt versnipperd. Er zijn verschillende soorten granulaat die door de sorteerinstallatie van elkaar zijn gescheiden. Granulaat is eigenlijk een nieuwe grondstof, maar volledig circulair. Je kunt er van alles van maken: pennen, gieters, bierkratten, slaapzakken en … shampooflessen.
Marcel Belt, oprichter van Marcel's Green Soap, verwoordde het zo: „Van gerecycled plastic kun je eigenlijk bijna alles maken wat ook heel normaal van nieuw plastic wordt gemaakt."
Stap 3: Nieuwe producten
Vervolgens worden big bags vol granulaat getransporteerd naar fabrieken die dit omvormen tot plastic producten zoals verpakkingsmateriaal. Dan ziet het granulaat er nog wit uit. Als men het verhit, verandert de structuur van het plastic. Terwijl het granulaat wordt verhit en gesmolten tot je plastic producten, wordt het wit herkenbaar doorzichtig.
Nadat het granulaat tot een hete, gelijkmatige massa is gesmolten, wordt het geperst. Deze substantie wordt over koude walsen geleid, waardoor er herkenbare plastic folierollen ontstaan. In folievorm gaat het plastic weer naar een andere fabriek, waar het in een mal wordt gegoten, bijvoorbeeld in die van een plastic fles. En zie daar: je nieuwe shampoofles!
De reis van een shampoo bar
Een shampoo bar maakt natuurlijk niet dezelfde reis als een plastic shampoofles. Neem de Niyok Solid Shampoo Bar. Deze bevat geen (micro)plastic, parabenen of siliconen en is zero waste. Netto is de milieuwinst het dubbele van het aantal plastic flessen als de verpakking van de shampoo.
Om je shampoo bar te bewaren, kun je kiezen uit meerdere milieuvriendelijke opties. Kies bijvoorbeeld voor de magnetische SOAPI-zeephouder. Deze plak je aan de muur. Met een simpel flesdopje in je zeep hang je je zeep veilig en droog op. Een andere optie is het Banbu-kurken bewaardoosje, volledig recyclebaar en 100% biologisch afbreekbaar!
Werken aan gerecyclede verpakkingen
De overstap op gerecycled plastic of een biologisch afbreekbare verpakking is voor geen enkel bedrijf een gemakkelijke stap. Veel bedrijven zitten daarom nu in een transformatie. Ze gebruiken steeds meer biologische materialen of werken aan technieken en processen die het afvalproces duurzamer maken.
Denk bijvoorbeeld aan het Deense Derma. Zij streven naar een vermindering van 40% tegen 2027 in het gebruik van niet-recyclebare materialen. Momenteel experimenteren ze met recyclebare tubes en flessen. In totaal is het doel om de aan verpakkingen gerelateerde CO2-uitstoot tegen 2030 met 30% per product te verlagen.
Of neem Moomin Baby. Zij werken al met enkele biologisch afbreekbare materialen zoals cellulose. Maar omdat er nog geen biologisch afbreekbare luier op de markt is, is het lastig om deze nu al zelf aan te bieden. Daarom proberen ze de randvoorwaarden te beperken, zoals CO2-uitstoot en het transport van materialen. De verpakking bestaat nu uit 60% gerecycled plastic, dat opnieuw wordt gebruikt.
Wat kun jij doen?
In het recyclingproces zijn uiteindelijk niet de afvaldiensten, maar wijzelf aan zet. Spoel verpakkingen kort uit voordat je ze weggooit. Gooi doppen en flessen samen weg en gebruik de checklist als je twijfelt. Dat bespaart het sorteersysteem enorm veel energie.
Probeer bovendien zoveel mogelijk producten met gerecycled plastic of een biologisch afbreekbaar alternatief te gebruiken. Vaak is gerecycled plastic licht verkleurd, maar dat doet absoluut niets af aan de kwaliteit of hygiëne. Je kunt het dus gerust gebruiken! En als je de overstap op een shampoo bar overweegt: probeer het gewoon eens uit en kijk of het bij je past.
Bronnen: HVC Groep | How they do it | Milieuservice Nederland | Matric BCG | Dermapharm | Moomin Baby |
Beelden: Plastic korrels | Our World in Data | Greenpeace UK | Marcel's Green Soap | Dermapharm